Openbaar vervoer in Marokko: Treinen, touringcars en deeltaxi's

ONCF: Het spoorwegnet als stabiele ruggengraat

De nationale spoorwegmaatschappij ONCF is voor veel reizigers een positieve verrassing. De treinen zijn schoon, rijden betrouwbaar volgens dienstregeling en kosten een fractie van Europese treinkaartjes. De rit van Casablanca naar Rabat duurt nog geen uur en kost zo'n 40 MAD. Van Casablanca naar Marrakech reist u in ongeveer drie uur voor ca. 100–140 MAD, afhankelijk van de reisklasse. Het spoornetwerk heeft een Y-vorm: de hoofdlijn loopt langs de Atlantische kust van Tanger via Kenitra, Rabat en Casablanca; één tak buigt af naar het oosten richting Meknès en Fez, de andere voert zuidwaarts naar Marrakech.

Op de hoofdroutes rijden treinen overdag meestal elk uur. Waar het spoor ophoudt – in het Atlasgebergte, kustplaatsen als Essaouira en Agadir en het woestijngebied – nemen de langeafstandsbussen het over.

Al Boraq: De eerste hogesnelheidstrein van Afrika

De in 2018 geopende Al Boraq is de allereerste echte hogesnelheidstrein op het Afrikaanse continent en heeft reizen door Noord-Marokko getransformeerd. De trein verbindt Tanger en Casablanca in slechts 2 uur en 10 minuten, met tussenstops in Kenitra en Rabat – de oude treinrit duurde bijna vijf uur. Kaartjes voor de 2e klas beginnen bij circa 150 MAD bij tijdige boeking.

Op het hogesnelheidstraject tussen Tanger en Kenitra raast de trein met maximaal 320 km/u door het landschap. Alle stoelen zijn gekoppeld aan een verplichte zitplaatsreservering; boek voor weekenden en vakanties ruim op tijd, want voordelige tarieven zijn snel uitverkocht.

Reguliere treinen (Al Atlas): Casablanca, Rabat, Fez, Meknès en Marrakech

Buiten het hogesnelheidstraject verzorgen de conventionele treinen van ONCF (onder de naam Al Atlas) het leeuwendeel van het treinverkeer. Tussen Casablanca en Rabat vertrekken treinen op piekmomenten bijna continu. Van Rabat naar Fez duurt de reis ongeveer drie uur (ca. 100–130 MAD). De treinen bieden klassieke zespersoons coupés of open rijtuigen met royale bagagerekken. Op vrijdagmiddag, zondagavond en aan het begin van schoolvakanties kunnen treinen flink vol raken – reserveer voor die dagen vooraf. Bekijk actuele dienstregelingen altijd via de officiële ONCF-app, omdat vertrektijden per seizoen kunnen wisselen.

1e klas vs. 2e klas: Wat is echt de moeite waard?

Het prijsverschil tussen de klassen is opvallend klein en het grootste voordeel spreekt voor zich: een gegarandeerde zitplaats. De 2e klas is comfortabel, maar op drukke trajecten geldt geen vaste stoelreservering, waardoor u op piekdagen soms moet staan of op uw koffer moet zitten. De 1e klas kost vaak slechts 30 tot 50 MAD meer en wijst iedere reiziger een eigen, genummerde stoel toe in een rustiger rijtuig.

In de hogesnelheidstrein Al Boraq zijn overigens beide klassen gereserveerd; daar biedt de 1e klas vooral extra beenruimte en stopcontacten. Vuistregel: voor ritten van meer dan twee uur of met flinke bagage is de kleine upgrade naar de 1e klas vrijwel altijd de beste keuze.

Treinkaartjes kopen: App en website van de ONCF

Kaartjes zijn verkrijgbaar aan het stationsloket, via de verkoopautomaten of via de officiële app 'ONCF Voyages' en de website. De app is de makkelijkste optie: u ziet live vertrektijden, kunt betalen met internationale creditcards en ontvangt digitale tickets met QR-code waarmee u direct door de poortjes loopt. Boek voor drukke reisdagen minimaal een dag van tevoren, en voor de Al Boraq bij voorkeur enkele weken vooruit.

Mocht de website uw betaalkaart weigeren, dan helpt het stationspersoneel u vriendelijk verder; zij spreken vrijwel altijd Frans of Engels.

Het vliegveldstation in Casablanca – de lovenswaardige uitzondering

De internationale luchthaven Casablanca Mohammed V (CMN) biedt iets unieks: een eigen treinstation direct onder de terminal. De vliegveldtrein vertrekt grofweg elk uur voor strikt 60 MAD in de 2e klas (80 MAD in de 1e klas) en brengt u in circa 40 minuten naar Casa-Voyageurs en door naar Casa-Port in het centrum. In Casa-Voyageurs stapt u soepel over op treinen naar Marrakech, Fez of de Al Boraq, zonder ooit een taxi nodig te hebben.

Let op: dit is een Marokkaanse uitzondering. De luchthavens van Marrakech, Fez, Tanger en Agadir hebben geen enkele treinaansluiting – daar zijn taxi's of vooraf geboekte transfers voor het eerste traject noodzakelijk.

CTM en Supratours: Wanneer de touringcar het overneemt

Overal waar geen spoorrails liggen, vormen twee gerenommeerde maatschappijen de standaard: CTM (de nationale touringcarvervoerder) en Supratours (het busbedrijf van de nationale spoorwegen ONCF). Beide bedrijven werken met moderne bussen met airconditioning, vaste stoelnummers, gecontroleerde bagage-inname (5–10 MAD per koffer) en betrouwbare vertrektijden. Supratours-bussen vertrekken vaak direct vanaf de ONCF-stations, wat de overstap van trein op bus vlekkeloos maakt. Kies altijd voor deze twee aanbieders in plaats van lokale minibusjes die onderweg overal stoppen.

Reële busprijzen: Essaouira, Chefchaouen en het zuiden

Concrete richtprijzen: het populaire traject van Marrakech naar Essaouira kost met Supratours of CTM ca. 80–100 MAD voor een rit van zo'n drie uur – dé standaardverbinding naar de oceaan. Van Fez naar Chefchaouen over de uitlopers van het Rifgebergte betaalt u circa 90–120 MAD (zo'n vier uur rijden). Van Marrakech over de Hoge Atlas naar Ouarzazate en verder naar de zandduinen van Erg Chebbi in Merzouga rijden eveneens bussen van Supratours.

In het hoogseizoen en rondom de feestdagen van Eid dient u bustickets één tot twee dagen van tevoren online of aan het loket vast te leggen.

Grands Taxis als deeltaxi (Collectifs): De handige schakel

Op kortere verbindingen tussen naburige steden vervullen grands taxis de rol van flexibel streekvervoer. Op centrale standplaatsen (stations de grands taxis) koopt u een van de zes zitplaatsen in de auto (twee voorin, vier achterin). De wagen rijdt pas weg als alle stoelen bezet zijn. De ritprijs per stoel is vastgesteld en staat niet ter discussie: Marrakech–Essaouira kost circa 70–90 MAD per zitplaats, Tanger–Tétouan ca.

35–45 MAD. Het zit krap en u moet wachten tot de auto vol is, maar voor trajecten zonder frequente busdiensten is het een razendsnelle en voordelige optie.

Moderne stadstrams en stadsbussen

In de agglomeraties Casablanca en Rabat-Salé rijden moderne, brandschone trams (Tramway). Voor een vast tarief van ca. 6–8 MAD per rit doorkruist u drukke stadsdelen filevrij op een eigen spoorbaan. Gewone stadsbussen (zoals Alsa in Marrakech en Rabat) zijn extreem goedkoop (enkele dirhams), maar tijdens de spits overvol en lastig met koffers. Een handige uitzondering: buslijn 19 op de luchthaven van Marrakech, die de terminal voor 30 MAD per rit rechtstreeks verbindt met Jemaa el-Fna en Guéliz – ideaal voor wie licht reist.

Hoe alles in elkaar grijpt: Reistijden en aansluitingen

Een slimme reis door Marokko combineert alle vervoersmiddelen: zoef met de Al Boraq van Tanger naar Casablanca in twee uur, stap over op de reguliere trein naar Marrakech (drie uur) en neem vervolgens de Supratours-bus naar Essaouira. De zwakke schakel in de keten is bijna altijd de luchthaventransfer op de aankomst- of vertrekdag, omdat treinstations zelden direct aan de terminals grenzen.

Plan die 'last mile' daarom vooraf in met een gereserveerde transfer of taxi, en de rest van het land ligt voordelig en ontspannen voor u open.